Traditional Bowyers Bible

Jedno z niewielu opracowań, które opisuje praktycznie wszystkie aspekty robienia łuków i strzał. Całość składa się z 4 tomów, ponad 1200 stron, w języku angielskim.

czytaj dalej...

Wzmocnienia grzbietu

Dodano: 2009-07-13
Autor: Cream

Pewnie nie jeden z was zastanawiał się, jak dobrze zabezpieczyć swój łuk przed złamaniem. Z pewnością najlepszą metodą jest wybór jak najlepszego kawałka drewna, odpowiednia obróbka i dobre wyprofilowanie łuku. Jednak nie zawsze mamy dostęp do materiału najwyższej jakości, bądź chcemy zrobić nietypowy łuk, którego ramiona mogą być bardziej narażone na złamanie niż zwykle. Wtedy z pomocą przychodzą nam różne materiały, które zastosowane na grzbiet łuku zwiększają jego wytrzymałość, co przekłada się na dłuższą żywotność łuku.

Materiały naturalne


Do materiałów naturalnych nadających się na wzmocnienie grzbietu można zaliczyć: ścięgna zwierzęce, len, skóra, drewno, bambus, fiszbin.

Ścięgna zwierzęce
O ścięgnach istnieje osobny artykuł w serwisie, także opiszę ich działanie w skrócie. Ścięgna (po odpowiedniej obróbce) są materiałem rozciągliwym, rozciągają się o ok. 10% zanim pękną, co w porównaniu z 1% które wytrzymuje powierzchnia drewna to bardzo dużo. Ścięgna nakłada się na grzbiet łuku wzdłuż, przyklejając je do niego klejem rybim (bądź skórnym). Ścięgna przesuwają w stronę brzuśca „linię centralną” łuku (można tą linię wyobrazić sobie jako podział łuku na dwie części, jedna – grzbiet – podlega rozciąganiu, i druga, czyli brzusiec, podlega kompresji; linia ta wyznacza granicę tych części). Powoduje to, że więcej drewna jest poddawane rozciąganiu (tą rolę przejmują ścięgna), a mniejsza część może pracować w kompresji, co odciąża brzusiec. Ponadto ścięgna nie pozwalają podnosić się włóknom na grzbiecie, temu nawet ich cienka warstwa skutecznie zapobiega złamaniu łuku. Ponadto wyginają łuk w refleks.

Włókno/płótno lniane
Włókno lniane można nakładać na łuk podobnie jak ścięgna – długie włókna wzdłuż łuku naklejać na grzbiet. Len jednak nie jest tak rozciągliwy jak ścięgna (jest to cecha większości włókien roślinnych), rozciąga się ok. 3%. Równie dobrze zapobiega podnoszeniu się włóknom na grzbiecie, ale biorąc pod uwagę jego małą rozciągliwość, przesuwa „linię centralną” łuku w stronę grzbietu, co obciąża dodatkowo brzusiec. Nakładając len na grzbiet możemy być pewni że łuk się nie złamie (oczywiście do granic zdrowego rozsądku), ale możemy się liczyć z tym, że nasz łuk ułoży się o dodatkowy centymetr bądź dwa.

Alternatywą dla włókien lnianych jest płótno lniane. Można je dostać w sklepie z tkaninami, ponadto wiele rzeczy jest robionych z lnu. Naklejamy je na grzbiet łuku zwykłym klejem do drewna. Dużo łatwiej nakleić kawałek lnianego płótna na grzbiet niż bawić się w naklejanie poszczególnych włókien dratwy, lecz trzeba pamiętać, żeby mieć materiał o odpowiedniej gęstości. Jako, że w splocie płótna tylko połowa włókien będzie pracowała w rozciąganiu, dodajemy do ramion łuku więcej masy niż w przypadku włókien, gdzie 100% ich powierzchni pracuje w rozciąganiu. Najlepiej kupić materiał o średniej gęstości splotu. Ponadto, płótno lniane może posłużyć jako powierzchnia do wyżycia się twórczo (malunki na grzbiecie łuku? Czemu nie).

Skóra
Nie każdy typ skóry się nada. Aby skóra nadawała się na grzbiet łuku, musi być cienka (2-3mm, powyżej tego skóra staje się zbyt masywna i znacznie spowalnia łuk), niewyprawiona i oczyszczona. Tylko skóra niewyprawiona zachowuje potrzebną giętkość i elastyczność – wyprawiona skóra tylko się poszarpie, bez zapewnienia dodatkowej ochrony grzbietu. Skórę należy nakleić na grzbiet klejem naturalnym (rybi, kostny, skórny). Więcej informacji o nakładaniu skóry na grzbiet łuku znajdziecie w innym artykule.

Drewno
Oczywiście, grzbiet drewnianego łuku można wzmocnić drewnem innego (niekiedy nawet tego samego) gatunku. Taka listwa musi być jednak pozbawiona wad: gładka, prosta, równa na całej długości, o grubości 2-3mm z dobrym usłojeniem. Najlepszymi gatunkami, które nadają się na wzmocnienia grzbietu są te gatunki, które dobrze radzą sobie z rozciąganiem np. cis, wiąz, klon, hikora, dąb i inne. Taką listwę należy nakleić na łuk dobrym klejem dwuskładnikowym (np. żywicą epoksydową), koniecznie dającym elastyczne spoiwo. Po naklejeniu należy docisnąć listwę do grzbietu za pomocą prostej deski i ścisków stolarskich (pomiędzy deską dociskającą a listwą można dać coś miękkiego, aby nie zgnieść przypadkiem listwy). Profilowanie takiego łuku można zacząć dopiero gdy klej dobrze wyschnie, od 24h do kilku dni.

Bambus
Trudno w naszym kraju dostać odpowiedni gatunek bambusa – musi być długi, o dużej średnicy i grubych ściankach, aby po przepołowieniu i obrobieniu, nasza bambusowa listwa była jak najbardziej płaska. Nakleja się ją na grzbiet podobnie jak listwę drewnianą, tylko trzeba trochę czasu poświęcić na obrobienie kolanek. Kolanka to najsłabsza część bambusa, także teorie co do ich obróbki są różne: jedni mówią, żeby je zeszlifować, drudzy aby zostawić je w spokoju. Jest tutaj miejsce na eksperymenty. Ponadto trzeba zwrócić uwagę, żeby nasza bambusowa listwa miała rozstęp owych kolanek jak największy i możliwie równy.

Fiszbin
Legendarny materiał pochodzenia zwierzęcego (z wielorybów). Wyrabiano z niego niektóre łuczyska do kusz w średniowieczu. Materiał praktycznie nie do zdobycia, chyba, że polujemy nielegalnie na wieloryby. Dlatego też ograniczę się jedynie do napisania, że świetnie nadaje się zarówno na grzbiet, jak i na brzusiec łuku.

Materiały syntetyczne


Materiały syntetyczne łatwiej zdobyć w dzisiejszym świecie – często wystarczy iść do sklepu budowlanego. Do materiałów nadających się na wzmocnienie grzbietu można zaliczyć: tkaninę/matę szklaną, siatkę budowlaną do ścian.

Tkanina szklana to tkanina zrobiona z włókna szklanego, mata również, ale różnica pomiędzy nimi jest taka, że włókna w macie są poukładane losowo, a w tkaninie w pewnym porządku (wzdłuż). Dlatego tkanina jest lepszym wyborem. Siatka budowlana do ścian również nadaje się na wzmocnienie łuku (choć brzmi to nieco komicznie). Trzeba nakleić kilka warstw.

Wszelkie rzeczy syntetyczne należy kleić klejami syntetycznymi, zwłaszcza tkaninę szklaną, która powinna być klejona żywicą epoksydową.