Drewniany łuk średniowieczny

Pierwsza książka na polskim rynku poświęcona wyrobie tradycyjnych łuków i strzał. Autor opisuje podstawy robienia łuków, doboru odpowiedniego gatunku drewna, robienia strzał, cięciw i konserwacji...

czytaj dalej...

PODSTAWOWA TERMINOLOGIA

Dodano: 2008-10-28
Autor: Cream

Poniżej przedstawiam pojęcia związane z łucznictwem tradycyjnym oraz wyrobem łuków, które każdy znać powinien przed przystąpieniem do jakiejkolwiek pracy. Pozwoli to również na zrozumienie większości artykułów, gdzie owa terminologia jest nieraz intensywnie stosowana. Wszystkie pojęcia zostały podzielone tematycznie.

BUDOWA ŁUKU



brzusiec - wewnętrzna strona łuku, podczas strzelania znajduje się po stronie strzelającego.

cięciwa - struna wykonana z materiału (np. ścięgna, len, dakron), łącząca końcówki ramion. Służy do wystrzeliwania strzały.

długi łuk angielski - łuk o prostych, długich ramionach, wykonany z cisu, z rogowymi gryfami. W przekroju ramienia półokrągły lub owalny. Takich łuków używali Angielscy łuczniczy w średniowieczu. Długość łuku dochodziła nawet do 2m.

gryfy - końcówki ramion, na które założona jest cięciwa.

grzbiet - zewnętrzna strona łuku, podczas strzelania znajduje się po stronie celu.

łuczysko / łęczysko - główny element łuku, często z nim utożsamiany. Składa się z dwóch ramion oraz majdanu (rękojeści).

łuk prosty - łuk o prostym kształcie ramion.

łuk płaski - łuk o płaskim (prostokątnym) przekroju ramion.

łuk kompozytowy - łuk, do którego budowy użyto więcej niż jednego materiału, np. połączenie drewna, rogu oraz ścięgien.

łuk wschodni - termin odnoszący się do łuków pochodzenia wschodniego, bardzo często łuki takie są utożsamiane z krótkimi łukami kompozytowymi, często refleksyjnymi.

okienko - wycięcie w rękojeści/majdanie, na którym opieramy strzałę.

półka / podstawka - półeczka, na której opieramy strzałę. Nie jest wycinana jak w przypadku okienka.

majdan - niepracująca, środkowa część łuczyska, za którą trzymie się łuk. Stosowana w łukach wschodnich, zgrubienie od strony grzbietu.

ramię - część łuku która zwykle się ugina i pracuje, wyróżniamy górne i dolne. Ramiona wychodzą bezpośrednio z majdanu/rękojeści.

ramiona wewnętrzne - część ramion liczona od rękojeści do ich połowy.

ramiona zewnętrzne - część ramion liczona od ich połowy do gryfów.

rękojeść - środkowa część łuczyska, za którą trzymie się łuk. Stosowana w łukach prostych, czasem pracuje razem z ramionami. Zgrubienie od strony brzuśca (jeśli rękojeść nie pracuje).

refleks - kształt ramion łuku, które po zdjęciu cięciwy wyginają się w kierunku grzbietu.

defleks - kształt ramion łuku, które po zdjęciu cięciwy wyginają się w kierunku brzuśca.

refleks-defleks - łuk o ramionach wewnętrznych o kształcie defleksyjnym i ramionach zewnętrznych o kształcie refleksyjnym.


Budowa łuku prostego


BUDOWA STRZAŁY



beczułkowata - strzała o najgrubszym miejscu w środku promienia, zwężająca się w kierunku grotu i osady.

cresting - barwne paseczki malowane na promieniu.

flu-flu - strzały służące do strzelania w cele znajdujące się wysoko, wyposażone w pokaźne opierzenie w celu zmiejszenia dystansu jaki strzała może pokonać.

grot - znajduje się na końcu strzały, przeciwlegle do osady, służy do zwiększenia penetracji.

lotki - służą do stabilizacji lotu strzały, wykonywane głównie z piór lub gumy, osadzane blisko osady strzały.

lotka prowadząca - jedna z trzech lotek, przyklejona prostopadle do osady. Może być innego koloru, aby przyśpieszyć zakładanie strzały na cięciwę.

osada - wycięty na jednym końcu strzały rowek, w który wkładamy cięciwę.

promień - główna część strzały, wykonywana z drewna lub metali.

wklejka - wklejana część strzały zaraz przed grotem, wykonana z twardszego drewna niż cała reszta promienia, wzmacnia część strzały najbardziej narażoną na złamanie.


Budowa strzały


BUDOWA CIĘCIWY



owijki - owinięcia na cięciwie służące do jej wzmocnienia i zmiejszenia przetarć. Wyróżniamy owijkę centralną i w zależności od rodzaju cięciwy owijki na uszach.

ucho - zaokrąglony koniec cięciwy, który jest zakładany na gryf łuku.

OSPRZĘT ŁUCZNICZY



karwasz - ochrona przedramienia ręki trzymającej łuk, przed uderzeniami cięciwy.

kołczan - pojemnik na strzały, troczony do pasa lub na plecy.

tuł - starosłowiańskie określenie kołczanu.

łubie - pokrowiec na łuk.

zekier - pierścień łuczniczy używany do naciągania cięciwy w łukach wschodnich.

łapka łucznicza - kawałek skóry zakładany na palce naciągające cięciwe, aby zmniejszyć nacisk na skórę palców. Również w formie całej rękawicy.

sajdak - zestaw łubia i kołczanu w jednym.

POZOSTAŁE



długość naciągu - maksymalna odległość, na jaką bezpiecznie można naciągnąć cięciwę, bez uszkodzenia łuku. Zwykle mierzona w calach (np. 28' odpowiada 71cm).

siła naciągu - siła, którą trzeba włożyć aby naciągnąć cięciwę na określoną odległość. Mierzona zwykle w funtach (lb) lub kilogramach. Oznaczenie 50# @ 28' oznacza, że aby naciągnąć cięciwę na odległość 28 cali, trzeba włożyć w to siłę równą 50 funtom (22,5kg).

odległość cięciwy od majdanu - odległość napiętej cięciwy od najbliższego punktu na rękojeści.

reguła kciuka - odległość napiętej cięciwy od rękojeści, w którą zmieści się dłoń z wyprostowanym kciukiem (w przybliżeniu 15cm).

punkt kotwiczenia - punkt na pewnym miejscu na twarzy, na którym zawsze powinna znajdować się osada strzały, w celu uzyskania za każdym razem stałego i powtarzalnego pełnego naciągu cięciwy.

paradoks łucznika - cięciwa podczas ostatniej fazy ruchu dopycha strzałę do środka rękojeści, co powoduje jej ugięcie. Strzała wygina się, a pomimo tego po opuszczeniu łuku stabilizuje lot i leci prosto. To nazywamy paradoksem. Aby uzyskać poprawny lot, strzały muszą być odpowiednio dobrane pod względem giętkości.

układanie się za cięciwą - oznacza to, że łuk po zdjęciu cięciwy pozostaje wygięty w stronę brzuśca, pomimo, że wcześniej był całkowicie prosty. Jest to zjawisko negatywne, powodowane kompresującym się brzuścem łuku. Nie należy mylić tego z defleksem, choć są to pojęcia pokrewne. Łuk może mieć defleks, ale nie musi być ułożony za cięciwą. Defleks mierzy się od równiej płaszczyzny, ułożenie za cięciwą mierzy się od początkowego stopnia defleksu.

chryzale - "zmarszki" które robią się po stronie brzuśca, sugerują iż drewno w tym miejscu ugina się za bardzo w porównianiu z pozostałą częśćią. Bardzo często oznaka, że łuk szybko skończy swój żywot.

suchy strzał - strzelanie bez strzały, może prowadzić do złamania łuku.