Ottoman Turkish bows

Książka szczegółowo opisująca proces powstawania łuków azjatyckich, z naciskiem na łuki tureckie. Jedna z niewielu pozycji poświęcona tej tematyce. Szczerze polecam!

czytaj dalej...

Dobór strzał

Dodano: 2008-09-16
Autor: Cream

Często wielu z nas, ciesząc się ze zrobienia bądź zakupu nowego łuku, bierze naprędce kilka strzał ze stosu i idzie wypróbować nowy łuk. Można to usprawiedliwiać chęcią jego szybkiego przetestowania i ustalenia osiągów. Jednak na dłuższą metę takie podejście jest błędne – tak naprawdę niewiele osób zdaje sobie sprawę z tego, jak ważny jest odpowiedni dobór strzał do łuku. Celność to nie tylko technika. Nawet strzelec światowej klasy nie pokaże w pełni swoich umiejętności przy złym dopasowaniu sprzętu. Dlatego tak ważny jest dobór strzał do naszego łuku, jeśli chcemy strzelać celnie i powtarzalnie.

Czemu to takie istotne?


Do łucznika powinien być dobrany odpowiedni łuk, a do łuku – strzały. Generalnie to jaki mamy łuk, determinuje używanie danego typu strzał. Do łuków naturalnych/tradycyjnych powinno się używać strzał drewnianych z naturalnym opierzeniem z piór. Dla łuków sportowych oraz bloczkowych przeznaczone są strzały wykonane z tworzyw sztucznych (aluminium, włókno szklane) z lotkami plastikowymi. Różnice w budowie tych łuków wymagają użycia innych strzał. Łuki sportowe wyposażone w okienko bądź półkę na strzałę dają możliwość używania lotek gumowych lub plastikowych. W przypadku łuków drewnianych, gdy strzała opiera się na ręce trzymającej łuk a nie na półce w uchwycie łuku, gumowe lotki mogłyby poszarpać dłoń. Naturalne pióra „składają się” podczas przechodzenia przez łuk i dłoń, po czym powracają do swojego pierwotnego stanu stabilizując lot. Oczywiście to przykład jeden z wielu.

Dlatego powtarzam jeszcze raz – dobór odpowiednich strzał jest bardzo ważny. Inaczej grozi nam frustracja i nerwy.

Długość strzały


Długość naciągu jest pierwszym elementem na jaki powinniśmy zwrócić uwagę. Nasz łuk (przy założeniu że został odpowiednio dobrany do nas) powinien mieć na jednym ramieniu (zwykle dolnym) oznakowaną dopuszczalną długość naciągu w calach, np. 28’’. Oznacza to, że zalecana długość naciągu naszego łuku przy użyciu danej cięciwy to 28 cali czyli 71cm.

Promień strzały powinien być właśnie tej długości, ile wynosi długość naciągu. Oznacza to w praktyce, że dla naciągu rzędu 71 cm całkowita długość strzały powinna wynosić ok. 73-76cm, w zależności od użytego grota. W pełnym naciągu, poza łukiem powinien wystawać tylko grot strzały.

Giętkość, czyli „spine”


Dobór odpowiedniej giętkości strzały jest niezwykle ważnym elementem. Gdy strzała jest zbyt sztywna w stosunku do siły naciągu łuku, strzały nie lecą prosto w środek celu, lecz odchylają się w lewo. Gdy strzała jest zbyt wiotka, odchyla się w prawo. To zjawisko jest związane z tzw. „paradoksem łucznika”.


Paradoks łucznika


Po uwolnieniu cięciwy, strzała wygina się do środka łuku, następnie wygina się z powrotem na zewnątrz łuku przy opuszczaniu łęczyska. Strzała zbyt sztywna nie wygina się zbyt słabo lub w ogóle, trze całą powierzchnią o łęczycko i odbija się w lewo. Strzała zbyt wiotka wygina się za bardzo, uderza zwykle ogonem w łęczysko i leci w prawo. Idealnie dobrana strzała wygina się na tyle, że po opuszczeniu łęczyska stabilizuje lot i leci prosto. Temu nazywamy to paradoksem – strzała, by lecieć prosto, musi najpierw powyginać się parę razy.

Cięższy grot zwiększa giętkość, czyli można go osadzić na sztywniejszej strzale. Zbyt wiotka strzała powinna mieć grot lżejszy. Jeśli nie możemy dobrać dobrze giętkości, dobrym rozwiązaniem jest używanie dłuższych strzał o jakieś 5-10cm dłuższych niż optymalne. Wtedy giętkość jest mniej istotna, niż przy strzałach o idealnej długości. Oczywiście, zwiększy się wtedy waga strzał.

Jeśli rękojeść naszego łuku jest węższa w stosunku do ramion (np. w łukach płaskich), tym odrobinę sztywniejsza może być strzała. Jeśli miejsce oparcia strzały jest najszerszym miejscem na łuku (np. longbow), strzała powinna być bardziej wiotka.

Poniżej przedstawiam tabelkę doboru giętkości strzały, w zależności od jej długości i siły naciągu łuku. Giętkość powinna być dobierana właśnie pod te dwa parametry.


Tabela giętkości strzał


Aby zmierzyć giętkość, potrzebna nam będzie do tego maszynka. Jeśli jej nie mamy, rozwiązaniem jest zakupi strzał lub promieni o odpowiedniej giętkości. W innym wypadku należy przestrzelać kilka strzał tego samego typu. Następnie „ręcznie” zmierzyć giętkość najlepszej strzały i w ten sposób dobrać komplet.

Waga


Jeśli chcemy zapewnić optymalnie płaski tor lotu strzały na różnych dystansach, całkowita waga strzały powinna być dobrana w stosunku do siły naciągu łuku. Generalnie zasada jest taka, że najlepiej używać strzał o wadze 10 gran / 1 funt naciągu łuku. Na jednostki polskie wynosi to 1,50g / 1kg naciągu. Dla łuku o sile naciągu 15kg strzała powinna mieć ok. 22,5g. Dla łuku o sile 20kg – 30g. Jeśli chcemy mieć lepszą penetrację, można użyć strzał cięższych. Strzały do strzelania na odległość powinny być natomiast lżejsze.

Opierzenie


Lotki powinny być wykonywane z piór. Zwłaszcza jeśli strzelamy opierając strzałę na dłoni, jest to ważne. W przypadku posiadania półki na strzałę można użyć innych lotek np. gumowych. Na drewnianym promieniu wyglądają jednak okropnie, choć o gustach się nie mówi.

Im dłuższe pióro (a tym samym większa jego powierzchnia), tym większy generuje opór powietrza. Im większy opór powietrza, tym strzała jest szybciej i lepiej stabilizowana, lecz szybciej spada jej prędkość. Mniejsze opierzenia działa dokładnie na odwrót, wolniej stabilizuje lot, lecz strzała leci szybciej, tym samym dalej.
Dla strzał do strzelania na bliskie dystanse (w granicach 50m) optymalne są lotki o długości 4-5 cali (10-12cm). Jeśli strzelamy na duże dystanse bądź na odległość, lotki powinny być długie na ok. 2-3 cale (5-8cm).

Należy pamiętać, że gdy strzały mają osadzony duży i ciężki grot, do jej ustabilizowania potrzebne są znacznie większe lotki. Duże kute groty typu „liść” lub „skrzydła jaskółki” powinny mieć lotki długości co najmniej 6 cali (15cm). Lotki angielskich strzał bojowych dochodziły do 18cm długości.

Grot


Najczęściej spotkamy się z grotami toczonymi typu „field” lub „point”. Do dziurawienia papierowej tarczy wystarczą. Jeśli jesteśmy zainteresowani odtwórstwem historycznym, groty kute typu „liść” lub „bodkin” będą odpowiednie. Groty toczone mają jednak lepsze właściwości, tj. zapewniają lepszy lot strzały niż groty kute. Mają również jednakową masę, w przypadku kutych może zdarzyć się spory rozrzut.

Dobra strzała powinna być dobrana właśnie wobec powyższych czynników. Jeśli zadbamy o to tak jak należy, łucznictwo będzie dla nas przyjemnością, a jedyną frustrację mogą sprawiać strzały a’la „Robin Hood” –strzałą w strzałę w środku celu. Czego wam i sobie życzę.